İtirdiyim şəhər

[ağabala]

Məmməd Sülüymanovun eyni adlı yazısı çox diqqətimi çəkdiyindən onu sizlərin də oxumasını məsləhət görürəm. Yazını http://blogs.mail.ru/mail/mameds/favorites/ səhifəsindən olduğu kimi kiril hərfləri ilə götürmüşəm. Beləliklə:

Итирдијим шәһәр

Бу шәкилдән чохдан јазмаг истәјирәм. Анҹаг бәзән инсан чох истәдији әмәли етмәкдән горхур. Алынмаз. Јахуд сонра јериндә бошлуг һисси галар. Јахуд етмәк ҝөзләнтисинин өзү дә ҝөзәлдир. Ејнилә ушаглар јемәјин дадлы тикәсини ахыра сахладыглары кими.

Инди јазырам – тәләбат вар. Бир дә Оғлум үчүн јазырам - нә вахтса охусун.

Фото 1952-ҹи илдә чәкилиб. 55 ил әввәл, Загаталада. Доғулдуғум, бөјүдүјүм, севдијим, өлмәк истәдијим шәһәрдә. Итирилмиш ҹәннәтдә, "Балаҹа Парис"дә. Аилә - ифрат хошбәхт 3 адам. Нурлу сифәтләрдән ахыб ҝәлән ҝүҹлү һәјат ешги. Бир јердә олан хошбәхт ана, ата, оғул. Мүгәддәс ҝөзәллик, садәлик, тәбиилик. Үзләринин һәр бир ҹизҝисини бәзәјән үмид. Санки бу ан гышгыраҹаглар: "Биз хошбәхтик, инсанлар!"

Артыг онларын һеч бири һәјатда јохдур. Үчү дә онлары бу гәдәр хошбәхт вә үмидли етмиш дүнјадан көчүб. Ананын мәзары Загаталадыр, ата вә оғул Москвада дәфн олунуб. Сонунҹу олараг оғул – бу шәкилдәки 6 јашлы ушаг өлүб. 7 ил әввәл, јајда, 55 јашында. 40 ҝүн давам едән ҹанвермә әзабларындан сонра.

Онларын хошбәхтлијинин һәддини һеч бир сөзлә ифадә етмәк олмур. Сөзләр аҹиздир. Хошбәхтлијин сүкутуну өјрәнмәк лазым.

Бахырам вә билмәк истәјирәм – бу шәкил Загаталанын һарасында чәкилиб? Бәлкә горугда? Бәлкә мәктәб бинасынын гаршысында? – Ахы ана вә ата јеҝанә өладларыны мәктәбә јола салырлар. Нә билим, Загаталада һәр шеј дәјишиб. О инсанлар да даһа јохдур, о шәһәр дә…

Валидејнләринин јанында олмасы илә гүрур дујан бу ушаг Виктор Попковдур. Һүгуг мүдафиәчиси, журналист. Гарабағ, Абхаз мүһарибәсинин волонтјору. Чеченистанда 2001-ин 18 апрелиндә зәһәрли ҝүлләләрлә вурулмуш јорулмаз һуманист. 40 ҝүн мүхтәлиф һәкиләр ону хилас етмәјә чалышды – алынмады. Ијунда ҹан верди. Бу вахт артыг ана 37 илди чохду, ата исә 1 илди вәфат етмишди.

Викторун валидејнләри Загаталада Дөвләт горуғунда чалышырды. Бурада ишләјән јерли авар вә ләзҝиләри Виктор өмрү боју ән исти һиссләрлә хатырлајырды. Бу да онун јаздыгларындан: "Дағлылар мәнә өзүнәмәхсуслуғу олан, анҹаг рус мәдәнијјәтинә дүшмән олмајан, сонунҹусу илә бирликдә һансыса јени там мәдәнијјәт јаратмыш јахын адамларды".

Мәктәби Загаталада битирир, 1964-дә анасыны бурада дәфн едир, Москваја охумаға јолланыр. Бир даһа вә сон дәфә Загаталаја 1999-да, анасынын гәбринә баш чәкмәјә ҝәлир. Севинир ки, көһнә танышлар ону унутмајыб, анҹаг үмуми тәәссүрат ағыр олур. Әввәлки бејнәлмиләл шәһәр даһа јохду. Виктор јазыр:

"Бејнәлмиләл руһун итирилмәси Загаталанын рәҝини нәинки солдуруб, һәм дә шәһәри бошалдыб вә тәнәззүлә апарыб. Нә вахтса гызылҝүлләрин ачдығы күчәләр бәрбадлашыб. Загатала даһа чох итириб, нәинки газаныб. Әҝәр үмумијјәтлә нә исә газаныбса…"

Мән дә фикирләшмирәм ки, Загатала нә исә газаныб. Неҹә ки, бакылылар билир – Бакы јалныз итириб. Итирилмиш шәһәрләр.

Бу фото јалныз хошбәхт шәһәрдә чәкилә биләрди. Хошбәхт шәһәрдә хошбәхт адамлар јашајыр. Бу фото да о шәһәрдән вә о адамлардан галан јаддашдыр. Бир ширин јуху кими јаддаш. Бизә галан јаддаш олду. Јалныз јаддаш…

Шәкилдәки чохдан торпаға гарышмыш ана, ата вә 6 јашлы оғул мәним үчүн јохлуға ҝетмиш көһнә Загаталанын символларыдыр…

[moonlight]

Çox təsiredici yazıdır.Admindən bele bir şey xahiş etmək istəyirəm. Belə gözəl şəkillərlə əlaqədar AzCom üzvlərinə müraciət etsin. Bu şəkillər burada yerləşdirilsin. Amma bir şərtlə ki, bu şəkillərdə təsvir edilmiş insanlar dünyalarını dəyişmiş olsunlar. Kimliyindən asılı olmayaraq bu insanları yada salaq. Bu şəkillər dünyanın fani olduğunu bizə xatırlatsın.

[Zaur Hasanov]

Maraqli yazidir. Amma bilmiram bu insanlar Bakidan, Qazaxdan, Kurdamirdan, Zaqataladan, etc-dan na istayirlar. Man son 20 ilda hardasa 20 dafa Zaqatalada olmusam. Manim uchun orada hechna dayismayib, ela hamin gozal, mehriban, rayon muhutuna malik butun atrebutlara malik ozunamaxsus rayondur.

Aciqi bizim ziyalilarin Azarbaycandan na istadiyini basa dusmuram. Rustam Ibrahimbayovdan tutmus Azar Qaribova (onun uray bulandirici maqalasi bir neca gun avval day.azda cap olunub). Man sadaca bu insanlardan sorusmaq istayiram: agar Baki daha beynamilar sahari deyilsa (an azi onlarin fikrina gora) onlar sahirin madani saviyyasini qaldirmak uchun ozlari na ediblar?? Qiraqdan durub bos bos boyuk materiyalardan danismaq cox rahatdir, amma real isa galanda hamisi qiraqa durur. Onlar na vaxt galib Bakida tahsila, madaniyyata aid bir faydali is gordular, bir kitab dukani acdilar, matbaa tikdilar, na etdilar??

Bu insanlarin oz xalqi haqqinda narazi sakilda danismasi yol verilmazdir. Azarbaycanlinin har biri kanda yasayan, bazarda alver edan, elma, madaniyyat aid insanlar hamisi bizim Azarbaycanlidir. Buna gora utanmaq isa adica manqurtluq va nakorluqdur.

[Nuhen]

MARAQLI VE TESIREDICI YAZIYA GORE TESHEKKURLER
YEQIN HER KESIN EVINDE HEYATDA OLMAYAN VE YERI HER ZAMAN GOZLENILEN INSANLARLA BAGLI FOTOLAR VAR...

[Nigar]

Zaurun fikrinə tamamilə qatılıram. Üstəlik, unutmamaq lazımdır ki, müasir dünyada insanların xoşbəxtlik hissinin əvvəlki dönəmlərlə müqayisədə xeyli azalmasının səbəblərini yalnız "beynəlmiləlçi" yanaşma tərzi nöqteyi-nəzərindən izah etmək nəinki belə çoxcəhətli bir məsələyə baxış bucağını olduqca bəsitləşdirir, həm də çox gözəl təsvir olunmuş hissyüklü hekayələr kimi bu qəbildən olan bir sıra vasitələrlə insanların xoşbəxtliyə olan ehtiyac duyğularını sözügedən mövqeni "əsaslandırmaq" üçün istismar etmiş olur.
Mən də bu rəsmə baxanda "Аилә - ифрат хошбәхт 3 адам. Нурлу сифәтләрдән ахыб ҝәлән ҝүҹлү һәјат ешги. Бир јердә олан хошбәхт ана, ата, оғул. Мүгәддәс ҝөзәллик, садәлик, тәбиилик. Үзләринин һәр бир ҹизҝисини бәзәјән үмид. Санки бу ан гышгыраҹаглар: "Биз хошбәхтик, инсанлар!" təəssüratını alıram. Amma, bu xoşbəxtliyi hansısa subyektiv mövqeni yeritmək üçün ictimai, sosial, iqtisadi və ya siyasi işıqda təqdim etmək zənnimcə məhz xoşbəxtlik anlayışının özünə məhdudiyyət gətirmək deməkdir.